ประเภทของนิทานพื้นบ้าน


การแบ่งประเภทของนิทานพื้นบ้านนั้น กระทำโดยจัดกลุ่มนิทานที่มีเนื้อหาหรือรูปแบบคล้ายกันซึ่งแบ่งเป็น ๗ ประเภทคือ

๑. นิทานมหัศจรรย์
๒. นิทานวีรบุรุษ
๓. นิทานประจำถิ่น
๔. นิทานอธิบายเหตุ
๕. เทพนิยายหรือนิทานเทวปกรณ์
๖. นิทานสอนใจ
๗. นิทานมุขตลก

นอกจากนี้ยังอาจมีนิทานเบ็ดเตล็ดอื่นๆอีก เช่น

นิทานเข้าแบบ เป็นนิทานที่สร้างเรื่องเข้าแบบไว้ เพื่อความสนุกสนานแก่ผู้เล่าและผู้ฟังได้มีโอกาสต่อเนื้อความกัน หรือลองเชาวน์ปัญญากันด้วย เช่น

- นิทานลูกโซ่ เนื้อเรื่องของนิทานจะเล่าวนเวียนกลับมาที่เรื่องเดิม เช่น เรื่องยายกับตาปลูกถั่วปลูกงาให้หลานเฝ้า เป็นต้น
- นิทานหลอกคนฟัง นิทานที่ผู้เล่าและผู้ฟังโต้ตอบกันตามแบบแผน เช่น
ผู้เล่า : มีหญิงสาวผู้เฉิดโฉมคนหนึ่ง
ผู้ฟัง : นั่นฉันเอง (ตอบทุกประโยคเหมือนกัน)
ผู้เล่า : เธอสวยงามยิ่งนัก
ผู้ฟัง : นั่นฉันเอง
ฯลฯ
ผู้เล่า : เธออุ้มลิงตัวหนึ่ง
ผู้ฟัง : นั่นฉันเอง

- นิทานไม่รู้จบ เป็นนิทานหลอกคนฟังอีกแบบหนึ่ง คือเริ่มต้นเรื่องให้มีเนื้อหาเกี่ยวกับกิจกรรมที่ต้องทำทุกวัน เพื่อหลอกคนฟังให้คอยเนื้อความที่จะดำเนินเรื่องต่อไป แต่ผู้เล่าก็พยายามเล่าซ้ำๆอยู่นั่นเอง เช่น
“วันหนึ่งฉันเห็นนกคาบเม็ดข้าว ๑ เมล็ด วันที่สองฉันเห็นนกคาบเมล็ดข้าว ๒ เมล็ด…” เล่าไปเรื่อยๆจนคนฟังเบื่อหน่ายเอง

นิทานเรื่องผี เป็นนิทานที่มีผีเป็นตัวละครและแสดงบทบาทร่วมกับมนุษย์ เช่น แม่นาคพระโขนง ผีกองกอย กระสือ ปอบ เป็นต้น

นิทานชีวิต เป็นนิทานที่มีฉากอยู่ในแดนมนุษย์ บ่งบอกสถานที่และตัวละครชัดเจนมีเนื่อเรื่องค่อนข้างยาวหลานตอนจบ มักมีเรื่องอิทธิฤทธิ์ปาฏิหาริย์อยู่ด้วย แต่ผู้ฟังก็เชื่อว่าเป็นเรื่องจริง หรือเชื่อว่าเป็นไปได้มากกว่านิทานมหัศจรรย์ นิทานชีวิตของไทยมีไม่มากนัก เช่น ขุนช้างขุนแผน ไกรทอง เป็นต้น

นิทานสัตว์ นิทานประเภทนี้มีจำนวนมากทั้งนิทานไทย และนิทานต่างประเทศ แม้ว่าแนวเรื่องจะตรงกัน คือเป็นนิทานแนวคติธรรม แต่เมื่อพิจารณาด้านการสร้างแบบเรื่องของไทย นิทานสัตว์ของไทยมีทั้งนิทานอธิบายเหตุและนิทานสอนใจที่ปรับมาจากชาดก

อ้างอิง : หนังสือนิทานพื้นบ้าน กระทรวงศึกษาธิการ

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s